Bibliotheca Lindiana

Stanisław Dubisz

Słownik języka polskiego – dzieło życia Samuela Bogumiła Lindego.


Samuel Bogumił Linde (24 IV 1771 – 8 VIII 1847) urodził się w Toruniu, pochodził więc z Prus Królewskich, które w wyniku I rozbioru Polski w 1772 r. znalazły się w obrębie państwa pruskiego, chociaż Gdańsk i Toruń jeszcze przez 20 lat pozostawały na terytorium Polski. Był pochodzenia mieszczańskiego, etnicznie - szwedzko-niemieckiego, ale ze środowiska lokalnego wyniósł znajomość dwóch języków – niemieckiego (rodzinnego, pierwszego) i polskiego (środowiskowego, drugiego), który poznał – jak sam pisze – „z używania potocznego” oraz z nauki w toruńskim Gimnazjum Akademickim. Od dzieciństwa zatem cechował go swoisty bilingwizm i bikulturalizm.

Po upadku Konstytucji 3 Maja i II rozbiorze Polski w 1792 r. na emigracji politycznej w Lipsku – gdzie S. B. Linde objął wówczas uniwersytecki lektorat języka polskiego - znaleźli się luminarze reformatorskiego stronnictwa politycznego: Hugo Kołłątaj, Ignacy Potocki, Stanisław Kostka Potocki, Julian Ursyn Niemcewicz, Tadeusz Kościuszko, Józef Weyssenhoff, Franciszek Dmochowski. Wtedy konkretną postać przybrał projekt opracowania przez S. B. Lindego słownika języka polskiego, który miał być realizacją postulatów oświeceniowych, dokumentując bogactwo języka polskiego i polskiej kultury.

Autorski Słownik języka polskiego ukazał się w latach 1807-1814/15 w Warszawie jako dzieło życia S. B. Lindego. Był to pierwszy słownik języka polskiego, sześciotomowy, obejmujący ok. 60 000 haseł i podhaseł, oparty w całości na materiałach źródłowych z okresu od XVI do XIX w. Było to więc oryginalne dzieło jednego autora, naukowy słownik diachroniczny wykraczający poza oświeceniowy normatywizm, uwzględniający informacje o charakterze komparatystycznym, niemający odpowiedników w ówczesnej leksykografii słowiańskiej, europejskiej i światowej. Jest to bez wątpienia najważniejszy polski słownik XIX wieku.

W uznaniu wartości Słownika ... S. B. Linde został powołany w skład członków Akademii Getyndzkiej, Berlińskiej, Królewieckiej oraz Królewsko-Czeskiego Towarzystwa Nauk. Symboliczną nagrodą za jego dokonania było przyjęcie go do stanu szlacheckiego i nadanie mu herbu Słownik w 1826 r.

 
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama
Copyright © 2017 Open Source Matters. Wszelkie prawa zastrzeżone.
Joomla! jest wolnym oprogramowaniem dostępnym na licencji GNU GPL.
Joomla free themes, blog website hosting.