Bibliotheca Lindiana

Jolanta Czerzniewska

Figura amatora. Stanisław Kostka Potocki – szlachcic, jako konserwator i inwentaryzator dziedzictwa na Królewskim Uniwersytecie Warszawskim.


Stanisław Kostka Potocki urodził się w 1755 roku jako szlachcic. Był kolekcjonerem. Został ministrem oświecenia. Osobowość libertyna i republikanina ewoluowała w stronę liberalizmu i konserwatyzmu. Biografia ta odbiega od szablonu kariery wytyczonej przez klientelizm i absolutyzm monarszy. Przełomem w życiorysie kolekcjonera była Rewolucja Francuska 1789 i rozbiory, gdyż diametralnie zmieniały one stosunek do języka i własności.

W pokoleniu Kostki Potockiego narodziło się wyobrażenie o Polsce, jako o sferze modernizacji ładu ówczesnego świata. Polska, jako Res publica, była sferą porządkowania świata: konwersacji za pośrednictwem postawy wobec dóbr, zarazem sferą ich użytkowania na stosownych regułach. Projekty państwowej instytucji dydaktyczno - pedagogicznej wsparte na zbieractwie gabinetowym, ideałach oświecenia i recepcji antycznego Muzejonu uczyniono metaforą państwa, a zarazem obszarem społecznej modernizacji. Edukacja samodzielnej jednostki wykorzystującej w praktyce oświeceniową filozofię poznania była trzonem organizacji społecznej. W erze porewolucyjnej te publiczne instytucje (biblioteki, muzea i zabytki) posłużyły do konstrukcji nowoczesnego bytu państwowego ontologicznie niezależnego od monarchii. Kolekcjonerstwo i wiedza weszły w sferę dziedzictwa elit. Statusem i dorobkiem amatorów, bibliotekarzy i filozofów w zmonumentalizowanej formie posługiwano się w polityce na prawach cytatu do tworzenia urzędów i instytucji społecznych.

Celem referatu będzie charakterystyka dokonań Kostki Potockiego w świetle okoliczności organizacji Uniwersytetu – porewolucyjnej i porozbiorowej instytucji społecznej nastawionej na modernizację mentalności społecznej, inwentaryzację dóbr i konserwację pamięci. Zakładając Bibliotekę publiczną, gabinety i Muzeum minister posłużył się nowożytnymi metodami organizacji wiedzy, by wprowadzić je na nowe tory: reformy społecznej i legitymizacji narodowej wspólnoty językowej. Lindego i Piwarskiego wyniósł do roli konserwatorów dziedzictwa i nauczycieli odpowiedzialnych za realizację projektu narodowego zjednoczenia. Odwołując się do wzorów międzynarodowych będę wskazywać na konkretne analogie i wyjaśniać, na czym polegało przełomowe znaczenie adaptacji wzorów w projekcie wspólnoty słowiańskiej realizowanej w Królestwie Kongresowym w pierwszej ćwierci XIX wieku, a której odzwierciedleniem były struktury stołecznego Uniwersytetu.

 
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama
Copyright © 2017 Open Source Matters. Wszelkie prawa zastrzeżone.
Joomla! jest wolnym oprogramowaniem dostępnym na licencji GNU GPL.
Joomla free themes, blog website hosting.